คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ขอแสดงความยินดีกับ รองศาสตราจารย์ ดร.โสภาค จันทฤทธิ์ นักวิจัยจากสถานวิจัยความเป็นเลิศความหลากหลายทางชีวภาพแห่งคาบสมุทรไทย คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ พร้อมด้วยคณะนักวิจัยจากสถาบันต่าง ๆ ที่มีส่วนร่วมในการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลก และได้รับพระราชทานชื่อภายใต้พระนาม สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมายุ 70 พรรษา พุทธศักราช 2568
การดำเนินงานดังกล่าวเป็นความร่วมมือของนักวิทยาศาสตร์ไทยและนานาชาติจาก 45 สถาบัน ที่ร่วมกันเทิดพระเกียรติ ด้วยการตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ เพื่อถวายเป็นพระเกียรติแด่พระองค์ท่าน และเฉลิมพระเกียรติคุณด้านวิทยาศาสตร์ อนุกรมวิธาน และความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งทรงอุทิศพระวรกายทรงงานด้านวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและการอนุรักษ์มาอย่างต่อเนื่องยาวนาน
ผลงานดังกล่าวได้รับการรวบรวมและเผยแพร่ในบทความทางวิชาการเรื่อง “การตั้งชื่อสิ่งมีชีวิต เฉลิมพระนามสมเด็จพระกนิษฐาฯ” ซึ่งได้รับการคัดเลือกให้ตีพิมพ์ในวารสาร Tropical Natural History โดยรวบรวมรายชื่อสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ที่ได้รับการตั้งชื่อถวายพระเกียรติ รวมกว่า 43 ชนิด ครอบคลุมกลุ่มสัตว์ พืช และจุลชีพ จากงานวิจัยหลากหลายสาขา สะท้อนถึงพระปรีชาสามารถและพระวิสัยทัศน์อันล้ำลึกด้านวิทยาศาสตร์ธรรมชาติของประเทศไทย
ในส่วนของผลงานจากคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ รองศาสตราจารย์ ดร.โสภาค จันทฤทธิ์ และคณะ ได้ร่วมค้นพบและได้รับพระราชทานชื่อสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกจำนวน 2 ชนิด ได้แก่
- แมลงหางดีดถ้ำเจ้าฟ้า (Lepidonella sirindhornae) sp. nov. ซึ่งเป็นแมลงหางดีดถ้ำที่พบในถ้ำพญาบังสา อำเภอเมือง จังหวัดสตูล โดยทำวิจัยร่วมกับ ดร.อารีรักษ์ นิลสาย จากมหาวิทยาลัยทักษิณ และคุณรณพร เอ่งฉ้วน เจ้าหน้าที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยะบังสา และ
- มดตะลานคูหารัตน์ (Camponotus (Tanaemyrmex) sirindhornae) sp. nov. ซึ่งเป็นมดที่พบอาศัยในระบบนิเวศถ้ำและอุโมงค์ใต้ดิน ในอำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี โดยทำวิจัยร่วมกับทีมวิจัยจากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (ดร.วียะวัฒน์ ใจตรง และคุณทัศนัย จีนทอง) มหาวิทยาลัยราชภัฎกาญจนบุรี (ดร.ปิยะพร พิทักษ์ตันสกุล อาจารย์จิราพร โพธิ์งาม) และมหาวิทยาลัยราชภัฎสุรินทร์ (ผศ.ดร.ยุพเยาว์ โตคีรี) ซึ่งได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Tropical Natural History อย่างเป็นทางการ
นอกจากนี้ ในปี พ.ศ. 2568 ทีมวิจัยยังได้ค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกเพิ่มเติมอีก 3 ชนิด จากระบบนิเวศถ้ำและป่าสาคูในพื้นที่ภาคกลางและภาคใต้ของประเทศไทย และได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ อาทิ Insects และ ZooKeys ตอกย้ำบทบาทของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ในการสร้างองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพ และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกดังกล่าว รวมทั้งสิ้นกว่า 43 ชนิด ได้มีการจัดแถลงข่าวอย่างเป็นทางการ เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 25 ธันวาคม 2568 ณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.อัญชนา ประเทพ คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ และผู้อำนวยการสถานวิจัยความเป็นเลิศความหลากหลายทางชีวภาพแห่งคาบสมุทรไทย เข้าร่วมงานแถลงข่าวในครั้งนี้
