“Platform AI Solar Transformer” ปฏิวัติหม้อแปลงไทยด้วยระบบอัจฉริยะมุ่งสู่เครือข่ายไฟฟ้าสีเขียวระดับสากล ผลสำเร็จที่ประจักษ์: -ลดค่าไฟฟ้า 5-20% -เพิ่มการผลิตไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ (เก่า) 6-30% -คืนทุนระยะเวลาไม่เกิน 5 ปี “AI Transformer Management Platform for Green Electricity Integration with Battery”
วันนี้ (16 มกราคม 2569) นายอรรถพล ฤกษ์พิบูลย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เป็นประธาน ในพิธีมอบรางวัล Thailand Energy Awards 2025 ซึ่งเป็นเวทีสำคัญในการยกย่องผลงานต้นแบบด้านการอนุรักษ์พลังงานและพลังงานทดแทนของประเทศ สะท้อนศักยภาพของประเทศไทยในการพัฒนานวัตกรรมพลังงานที่สามารถใช้งานได้จริง และสร้างผลลัพธ์เชิงเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรมโดยมีนางสาวนันธิกา ทังสุพานิช อธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.)ให้การต้อนรับและร่วมแสดงความยินดีแก่หน่วยงานที่ได้รับรางวัลอันทรงเกียรติ ณ ห้องแกรนด์บอลรูม โรงแรมรามา การ์เด้น กรุงเทพฯ
Platform AI Solar Transformer: ปฏิวัติหม้อแปลงไฟฟ้าไทยด้วยระบบอัจฉริยะ มุ่งสู่โครงข่ายไฟฟ้าสีเขียวระดับสากลในโลกที่พลังงานสะอาดและการลดคาร์บอนกลายเป็นมาตรการสำคัญระดับโลก “หม้อแปลงไฟฟ้า” ซึ่งเป็นหัวใจหลักของระบบจ่ายไฟกำลังถูกยกระดับครั้งใหญ่ โดย บริษัท เจริญชัยหม้อแปลงไฟฟ้า จำกัด ร่วมกับ สถาบันวิจัยและพัฒนาพลังงานนครพิงค์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้ร่วมกันพัฒนานวัตกรรม “Platform AI Solar Transformer” (Transformer Management Platform for Green Electricity Integration with Battery) เพื่อแก้ปัญหาทางไฟฟ้าและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานอย่างยั่งยืน
จากปัญหาแรงดันไฟฟ้า สู่แนวคิด “หม้อแปลงอัจฉริยะ” ผู้ใช้งานไฟฟ้าในภาคอุตสาหกรรมมักประสบปัญหาแรงดันเกิน แรงดันตก หรือแรงดันไม่คงที่ ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้เครื่องจักรเสียหาย แต่ยังเพิ่มค่าบำรุงรักษาและก่อให้เกิดความสูญเสียทางพลังงานโดยเปล่าประโยชน์ ทีมวิจัยจึงได้กำหนด 3 เสาหลักที่ระบบไฟฟ้าอัจฉริยะต้องมี คือ: ความเสถียรทางไฟฟ้า (Electrical Stability) ประสิทธิภาพพลังงาน (Energy Efficiency) ความสามารถในการควบคุมและตรวจสอบ (Controllability and Monitoring)
จุดเด่นที่เหนือกว่า: การผสาน AI และ IoT ในระบบ Low Carbon นวัตกรรมนี้คือการเปลี่ยนหม้อแปลงไฟฟ้าแบบเดิมให้เป็นระบบอัจฉริยะที่สามารถทำงานร่วมกับโซลาร์เซลล์และแบตเตอรี่ได้อย่างไร้รอยต่อ ผ่านฟีเจอร์สำคัญ : AI + IoT และส่งสัญญาณควบคุมไปยังหม้อแปลง Low Carbon ได้แบบเรียลไทม์
Smart Grid Ready: รองรับการเชื่อมต่อกับกริดไฟฟ้าอัจฉริยะและการตอบสนองด้านโหลดพลังงาน
ผลสำเร็จที่เป็นประจักษ์ : ประหยัดไฟและยืดอายุเครื่องจักรผลลัพธ์จากการนำ “Platform AI Solar Transformer” ไปใช้งานจริง สร้างความเปลี่ยนแปลงที่วัดผลได้ดังนี้:
ลดค่าไฟฟ้า: ประหยัดค่าใช้จ่ายรายเดือนได้ประมาณ 5–20% (ขึ้นอยู่กับสภาวะการใช้งาน) เพิ่มประสิทธิภาพ Solar PV : ช่วยให้ระบบผลิตไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ทำงานได้ดีขึ้นถึง 6–30%
ความคุ้มค่า : ระบบถูกออกแบบให้สามารถคืนทุนได้ภายในระยะเวลา ไม่เกิน 5 ปี
ด้านสิ่งแวดล้อม: ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและสนับสนุนเป้าหมาย Net Zero ของภาคอุตสาหกรรม
หัวใจแห่งความสำเร็จ: ความร่วมมือและการบริหารจัดการข้อมูลกุญแจสำคัญที่ทำให้โครงการนี้คว้ารางวัลชนะเลิศคือ การผสานองค์ความรู้ (Synergy) ระหว่างความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมของเจริญชัยหม้อแปลง และงานวิจัยเทคโนโลยีสมัยใหม่จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยเปลี่ยนหม้อแปลงให้เป็นเครื่องมือที่สามารถ “เรียนรู้พฤติกรรมการใช้งาน” เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพตัวเองได้อย่างต่อเนื่อง
เป้าหมายในอนาคต: ยกระดับนวัตกรรมไทยสู่เวทีอาเซียนเจริญชัยหม้อแปลงไฟฟ้า มีเป้าหมายที่ชัดเจนในการต่อยอดนวัตกรรมนี้สู่ระดับสากล
Fully Intelligent System: พัฒนาระบบให้สามารถวิเคราะห์และตัดสินใจด้วยตัวเองได้อย่างสมบูรณ์
Multi-Clean Energy: เชื่อมต่อกับพลังงานลมและระบบกักเก็บพลังงานที่หลากหลายขึ้น
ASEAN Expansion: ขยายฐานเทคโนโลยี AI Solar Transformer ไปยังตลาดอาเซียน เพื่อแสดงศักยภาพของเทคโนโลยีพลังงานไทยในระดับนานาชาติ
People Development: ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้าน AI และ IoT ให้กับบุคลากรรุ่นใหม่เพื่อรองรับเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ
